Klimaatklappers

Wat is je CO2-voetafdruk?

Doe de test Wat is jouw klimaatimpact en hoe je die kan verkleinen? Ontdek het zelf met de tool!
Wat kun je zelf doen voor het klimaat? Minder CO2 uitstoten! Er komt namelijk steeds meer CO2 in de lucht en dat veroorzaakt klimaatverandering. Ontdek waar de CO2-uitstoot van je huishouden door komt en wat jouw grote Klimaatklappers zijn.

Klimaatverandering is echt en maken we op dit moment mee. De aarde warmt namelijk op en hierdoor verandert ons klimaat. Lees hoe dit precies zit en wat er wereldwijd moet

Het is nu wereldwijd gemiddeld ruim 1 graad warmer dan in de periode 1850 - 1900. De gevolgen voor de natuur en de nadelen van klimaatverandering zijn al zichtbaar. Bij verdere opwarming zullen de gevolgen ernstiger worden. Lees meer over klimaatverandering.

6 Klimaatklappers voor iedereen

Klik op de pijltjes rechtsonder de afbeelding om ze alle zes te bekijken.

Van 18.500 kilo CO2 per huishouden...

De CO2-voetafdruk van een huishouden (2,2 personen) in Nederland is gemiddeld 18.500 kilo per jaar. Per persoon is het ongeveer 8.500 kilo per jaar. Hierin is alles meegeteld: energie in huis, dagelijks vervoer, vakanties, eten, kleding en alle spullen die we jaarlijks kopen. We tellen alle CO2- voor consumeren, ook van de spullen die in andere landen zijn gemaakt.

Het grootste deel van de uitgestoten broeikasgassen bestaat uit CO2 (koolstofdioxide). Daarnaast zorgen ook CH4 (methaan), N2O (lachgas) en F-gassen (fluorgassen) voor een versterkt broeikaseffect. Om het effect van al deze broeikasgassen mee te nemen, worden deze uitgedrukt in CO2-equivalenten of CO2-eq. In berekeningen van Milieu Centraal gebruiken we CO2-equivalenten, maar om het makkelijker leesbaar te maken schrijft Milieu Centraal meestal 'CO2-uitstoot' en CO2. Lees meer over het (versterkte) broeikaseffect.

Wat veroorzaakt de meeste CO2-uitstoot in een gemiddeld huishouden in Nederland - overzicht Milieu Centraal
Vergroot afbeelding
Op deze afbeelding zie je waar de CO2-uitstoot vandaan komt voor een gemiddeld huishouden.

Je kunt als consument zelf veel doen om je CO2-voetafdruk kleiner te maken. Maar je kunt het niet alleen. Helemaal klimaatneutraal, nul CO2-uitstoot, lukt alleen als de energievoorziening helemaal duurzaam is en alle producten helemaal duurzaam zijn gemaakt. Dit is nog ver weg, en is een zaak van bedrijven en de overheid.

Zoveel is 18.500 kilo CO2

Om een beeld te geven: een boom die een jaar groeit legt 20 kilo CO2 vast in de takken en de stam. De 18.500 kilo per huishouden per jaar staat dus gelijk aan 925 bomen, 4 hectare bos, die een jaar groeien.

De CO2-voetafdruk is uiteraard per huishouden kleiner of groter dan het gemiddelde van 18.500 kilo, dat hangt af van de keuzes je maakt. Neem bijvoorbeeld vliegen. Er zijn mensen die nooit vliegen en er zijn mensen die veel vliegen. Hier kun je jouw CO2-voetafdruk berekenen.

…naar je CO2 voetafdruk halveren

Je kunt je broeikasgasvoetafdruk verkleinen. Als je op alle onderdelen waarop je als consument directe invloed hebt je uitstoot maximaal omlaag brengt, kan de broeikasgasvoetafdruk van een gemiddeld huishouden dalen van 18.500 naar 6.300 kg CO2 per jaar. Dit is nog maar

Hiervoor wordt aangenomen dat je overstapt van 6 dagen per week vlees naar een veganistisch eetpatroon, dat je je auto de deur uit doet en gebruik maakt van fiets, OV en elektrische deelauto, dat je geen aardgas meer gebruikt en je elektriciteitsverbruik opwekt met zonnepanelen (bijv. met behulp van een volledig elektrische warmtepomp), je spullen- en kledingconsumptie respectievelijk 50% en 90% vermindert en niet meer vliegt.

Infographic over het halveren van je voetafdruk.
Vergroot afbeelding
Op deze afbeelding zie je hoeveel je jouw CO2-uitstoot per onderdeel maximaal vermindert.

Als je in onze CO2-voetafdruk tool kijkt, dan is dit de donkergroene score. Vul zelf de test eens in en kijk waar jij de grootste impact maakt en waar je het beste kunt besparen.

Wat is je CO2-voetafdruk

Doe de test Wil je weten hoe groot jouw voetafdruk is en hoe je die kan verkleinen? Met deze tool ontdek je het.

Indirecte invloed

Je kunt als consument zelf veel doen om je CO2-voetafdruk kleiner te maken. Maar je kunt het niet alleen. Helemaal klimaatneutraal, nul CO2-uitstoot, lukt alleen als we veranderen hoe onze samenleving is georganiseerd. Naast een volledig duurzame energievoorziening en duurzaam geproduceerde producten, kan dat bijvoorbeeld door een circulaire economie. Dat betekent dat grondstoffen veel beter worden hergebruikt.

Dit is nog ver weg en een zaak van bedrijven en de overheid. Je kunt zelf wel nu al indirecte invloed uitoefenen. Bijvoorbeeld door een duurzame bank of verzekeringsmaatschappij te kiezen. Je kunt bijdragen aan de vergroening van energieproductie door te kiezen voor groene stroom uit Nederland.

Voetafdruk Nederland vergeleken met de rest van de wereld

De gemiddelde voetafdruk per persoon in Nederland is 8,5 ton CO2 per jaar. Dat is twee keer zoveel als het wereldgemiddelde en hoger dan het Europese gemiddelde. Alleen in Noord Amerika en Australië, Japan en Nieuw Zeeland is de voetafdruk hoger dan in Europa, in alle andere regio’s is de voetafdruk lager. In Afrika is deze bijvoorbeeld wel 10 maal lager dan in Nederland.

Voetafdruk van Nederlanders ten opzichte van de rest van de wereld. Bron: IPCC.
Vergroot afbeelding
Nederland vergeleken met andere landen - bron IPCC

Deze vergelijking is op basis van gegevens van het .

Als je je voetafdruk zo veel mogelijk verkleint, houdt een gemiddeld huishouden een 3 keer zo kleine voetafdruk over. Daarmee komt het iets onder het huidige wereldgemiddelde uit.

Als je alle Klimaatklappers uitvoert, is dat voor een tweepersoonshuishouden een besparing van 30 procent van je klimaatimpact. Dat is al een flinke klapper! Dus probeer eens welke Klimaatklapper bij jou past.

Hiervoor wordt aangenomen dat je overstapt van 6 dagen per week vlees naar een veganistisch eetpatroon, dat je je auto de deur uit doet en gebruik maakt van fiets, OV en elektrische deelauto, dat je geen aardgas meer gebruikt en je elektriciteitsverbruik opwekt met zonnepanelen (bijv. met behulp van een volledig elektrische warmtepomp), je spullen- en kledingconsumptie respectievelijk 50% en 90% vermindert en niet meer vliegt.

Het IPCC staat voor het Intergovernmental Panel on Climate Change, wat in het Nederlands het Intergouvernementeel Panel voor Klimaatverandering betekent. Het IPCC is een organisatie van de Verenigde Naties (VN) en heeft als doel om onderzoek naar klimaatverandering te coördineren en te beoordelen.

Lees meer op de website (Engelstalig) van het IPCC 

Bekijk ook de factsheet over CO2-voetafdruk van Nederlandse huishoudens van Milieu Centraal

Welke klapper maak jij?

Eten en drinken

Zo’n 22 procent van de CO2 die je met je huishouden uitstoot komt door het dagelijkse eten en drinken. Het telen van voedselgewassen en het houden van dieren kost energie. En ook het maken van voedingsmiddelen, verpakken en vervoeren.

Wat kun jij doen? Eet vaker vegetarisch. En kies liever voor noten, peulvruchten en groenteburgers dan voor kaas. De grootste klapper maak je als je alleen plantaardig eet: dus helemaal geen vlees, vis, eieren en zuivel. Wil je een keer vlees eten: laat lamsvlees en rundvlees staan, die zorgen voor de meeste uitstoot van broeikasgassen.

En wat nog meer? Voorkom voedselverspilling. Eten en drinken weggooien is zonde voor het milieu en je portemonnee. Als eten ongebruikt in de vuilnisbak belandt, dan gaan ook alle energie en grondstoffen verloren die nodig waren om de etenswaren te telen, vervoeren, koelen en eventueel te bewerken en verpakken. De energie die daarvoor nodig is, komt vooral van fossiele brandstoffen. Door eten slim te kopen, goed te bewaren en op maat te koken kun je voedselverspilling voorkomen.

Eet vaker vegetarisch

Goed bezig! Wat je eet heeft namelijk invloed op het klimaat. Met de stap van dierlijk (vlees) naar plantaardig eten boek je de grootste klimaatwinst op je bord. De meeste mensen eten al 1 dag in de week geen vlees. Stel jezelf een doel en begin bijvoorbeeld met 2 dagen in de week geen vlees. Zodra dit goed bevalt kun je stap voor stap naar 1 dag in de week vlees eten. 

Eet je (bijna) geen vlees meer? Let wel op dat je alle belangrijke voedingsstoffen binnenkrijgt. Het Voedingscentrum vertelt je hoe en geeft je inspiratie voor smakelijke recepten zonder vlees.

Hoeveel kilo CO2 per kilo? 
Eiwitten zijn onmisbaar in je voeding, maar er zit flink verschil tussen eiwitrijke producten als je kijkt naar de klimaatimpact. Om je keuze makkelijker te maken zie je hier eiwitrijke producten gerangschikt van laag naar hoog in kilo's veroorzaakte CO2-uitstoot. Hoe meer broeikasgas vrijkomt des te slechter het is voor het klimaat. 

Visual over een klimaatklapper, een goede stap voor het klimaat: ga van 6x per week vlees of vis eten naar 1x per week vlees of vis en meestal vegetarisch. Zo gaat je CO2-uitstoot voor voeding van 800 kilo naar 270 kilo.
Alles over milieubewust eten

Toekomstbeeld eten en drinken

Over 20 jaar is plantaardig eten de norm geworden. We hebben de wereldkeuken omarmd en zetten met gemak een heerlijke kruidige linzenschotel op tafel en koken gevarieerd met falafelballetjes of ander lekkers van kikkererwt.

Vliegen

Gemiddeld zorgt vliegen voor zo’n 9 procent van de CO2-voetafdruk van huishoudens. Dat lijkt misschien mee te vallen, maar dit is een gemiddelde, verdeeld over alle Nederlandse huishoudens. En lang niet ieder huishouden maakt (jaarlijks) een vliegreis. Als je een vliegreis maakt, zorgt dat meteen voor een forse klimaatimpact. Vlieg je met twee personen naar Thailand en terug, zorgt dat voor 4.800 kilo CO2-uitstoot.

Wat kun jij doen? Vlieg niet of zo min mogelijk. Voor het klimaat is meerdere keren per jaar vliegen niet meer houdbaar. Je maakt je reis klimaatvriendelijker door een bestemming te kiezen die bereikbaar is met bijvoorbeeld de internationale trein of de touringcar. Wil je naar de zon? Onderzoek of een zonbestemming dichterbij huis te vinden is. In plaats van in Thailand kun je wellicht kiezen voor een zonvakantie op de Canarische eilanden. Het scheelt als je vliegreis minder ver is. Toch een verre reis? Maak die dan eens per 6 jaar in plaats van elk jaar, en maak er een lange reis van om maximaal van je reis te genieten.

Citytrip voortaan per trein

In Europa ligt bijna 250 duizend kilometer aan spoorwegen. Er zijn honderden spoorwegmaatschappijen, met elk hun eigen materieel, lijnen, aanbiedingen en tarieven. Milieu Centraal helpt je op weg met praktische treintrips, informatie over veel Europese landen en relevante links en apps voor het plannen van je treintrip.

Visual die een klimaatklapper laat zien, een goede stap voor het klimaat: maak een citytrip met de trein of bus, in plaats van het vliegtuig. Zo bespaar je voor een trip naar Berlijn 400 kilo CO2.
Reizen per trein door Europa

Klimaatwijs op reis

Advies op maat Check voor je een vakantie boekt of de klimaatimpact van je reis kleiner kan.

Toekomstbeeld vliegen

Over 20 jaar is het waarschijnlijk heel normaal geworden om voor de afstanden tot zo’n 700 km de trein te pakken. Korte vluchten zijn dan door veel overheden in Europa verboden en door de subsidie op treintickets is de trein een heel betaalbaar alternatief.

Auto rijden

Reizen met auto, fiets en OV voor werk en plezier zorgt voor zo’n 22 procent van de klimaatbelasting van je huishouden. Welk vervoermiddel je gebruikt om van A naar B te komen maakt daarbij veel verschil. Het rijden met een ‘fossiele’ auto (benzine, diesel, LPG)) heeft veel meer klimaatimpact dan een treinreis en de fiets.

Wat kun jij doen? Werk een deel van je tijd thuis, neem de trein, ga met collega’s carpoolen, of pak de (elektrische) fiets als je werk niet ver weg is. Korte ritten naar de winkel, sportclub of vrienden doe je op de (elektrische) fiets. Je bent gezond bezig en je hoeft nooit een parkeerplaats te zoeken. Ga je een andere auto kopen? Met een elektrische auto halveer je de uitstoot van CO2. En als de stroom in Nederland groener wordt, daalt die uitstoot nog verder.

Fiets naar je werk

Natuurlijk werk je als het even kan vanuit huis. Maar als je echt naar je werk moet, reis dan bewust! Woon je tot 20 kilometer van je werk, dan is een e-bike of speedpedelec superhandig en prettig. Als leasefiets van de zaak is een speed pedelec vaak heel betaalbaar. 

Een visual die een klimaatklapper laat zien, een goede stap voor het klimaat: halveer je gebruik van de auto, door vaker de fiets of het ov te pakken. Zo bespaar je al gauw 1.200 kilo CO2-uitstoot, maar liefst 50%.
Ga elektrisch rijden

De CO2-uitstoot van een elektrische auto is over zijn hele leven gemiddeld 40 procent lager dan die van een benzine. Kun je de stap maken naar elektrisch? Dan rij je stiller, schoner en klimaatbewuster. Milieu Centraal zet alles over de elektrische auto op een rij. Van de accu opladen tot een passende elektrische auto vinden.

Alles over elektrische auto

Toekomstbeeld autorijden

Over zo’n 20 jaar kijken mensen met verbazing terug op die gekke tijd waarin werknemers in hun eentje in de auto gingen zitten op weg naar hun werk, om bij de oprit van de snelweg al aan te sluiten in de file. 

Je huis

Zo'n 18 procent van de CO2-uitstoot van een gemiddeld huishouden ontstaat door energie in huis. Het gaat dan om de energie die nodig is voor het verwarmen van je huis én het warme water, en voor je apparaten. In de meeste woningen staat nu nog een cv-ketel die werkt op aardgas, een fossiele bron die veel CO2-uitstoot veroorzaakt. En veel van de warmte die de cv-ketel produceert, vervliegt omdat huizen onvoldoende geïsoleerd zijn.

Wat kun jij doen? Bespaar energie en ga (stap voor stap) van het aardgas af. Huiseigenaren kunnen hierbij meer doen dan huurders, die zijn deels afhankelijk van hun verhuurder. Verbeter de isolatie van je huis, wek zelf zonnestroom op en verwarm je huis energiezuinig en duurzaam, bijvoorbeeld met een hybride of volledige warmtepomp of een duurzaam warmtenet.

Kosten, besparingen en subsidies

Stap voor stap je huis verduurzamen? Ontdek hoe je kan beginnen, wat het kost en oplevert en hoeveel subsidie je krijgt. Maak je eigen verbeterplan.

Wat kom je te weten?

✓ Alle verbeteringen op een rij

✓ Kosten en besparingen van deze verbeteringen

✓ Alle subsidiemogelijkheden

Visual van een klimaatklapper, een goede stap voor het klimaat: als je je hoekwoning van slechte naar goede isolatie aanpast, met vloerisolatie, HR++-glas, spouwmuurisolatie en dakisolatie, bespaar je maar liefst 2.000 kilo CO2-uitstoot.
Start de verbetercheck

Doe de isolatie zelfscan

Advies op maat Per dag ontdekken 110 webbezoekers de waarde van hun isolatie.

Toekomstbeeld huizen

In 2050 staat er in geen enkele woning in Nederland nog een cv-ketel op aardgas. Huizen zijn goed geïsoleerd en hebben energiezuinige ventilatie zodat het energieverbruik laag is. De warmte die nog nodig is komt deels van een warmtenet dat gebruik maakt van restwarmte van de industrie, aardwarmte op warmte uit de bodem of oppervlaktewater. Er zijn ook veel woningen die een volledig elektrische warmtepomp hebben. Voor moeilijk goed te isoleren woningen is er een hybride warmtepomp, die werkt op stroom en groen gas of groene waterstof. Op de daken glinsteren de zonnepanelen.

Dagelijkse bespaartips

Energie besparen is ook een kwestie van doen en laten. Opgeteld hebben slimme besparingen groot effect op je energierekening èn je CO2-uitstoot! Je kunt deze keuzes meteen veranderen, er is geen (grote) investering voor nodig. Met een energie-app krijg je inzicht in je verbruik.

Wat kun jij doen? Een paar voorbeelden. Houd in het stookseizoen de deuren in huis dicht zodat de warmte niet naar boven vliegt, zet ’s nachts de verwarming op 15 graden (of 18 als je vloerverwarming hebt), douche niet langer dan 5 minuten en hang de was op de lijn of een rekje. Nieuw apparaat nodig? Koop een energiezuinig model.

Ken alle bespaartips

Van veel tips heb je vast gehoord, maar doe je het ook? Leg jezelf langs de meetlat, check de 12 tips, en kijk hoe je scoort. En waar je winst nog ligt.

Visual van een klimaatklapper, een goede stap voor het klimaat. Als je let op je gas- en stroomverbruik kun je met kleine stappen flink besparen. Dat komt neer op zo'n 600 kilo CO2-uitstoot minder.
Start de test
Meet je verbruik

Slim meten doe je met een energieverbruiksmanager. Het makkelijkste is om de meter te koppelen aan een slimme meter, maar het kan ook zonder slimme meter. Op een scherm of via een app zie je precies op welk moment je het meeste gas of elektriciteit gebruikt. Op die manier kun je ontdekken of je stroomvreters kunt vervangen door een zuiniger apparaat en wanneer je gasverbruik piekt. 

Om de juiste energieverbruiksmanager te vinden zet Milieu Centraal alle soorten op een rij.

Vergelijk energieverbruiksmanagers

Toekomstbeeld dagelijkse bespaartips

Over 20 jaar zijn allerlei handigheidjes die je helpen in energiezuinige keuzes heel gewoon.

Spullen

Zo’n 12 procent van de CO2 die je met je huishouden uitstoot komt door nieuwe spullen en kleding. Het kost energie om een mobieltje, meubelstuk, en speelgoed te maken en vervoeren. En (fossiele) energie is CO2-uitstoot. Per stuk valt het misschien best mee, maar we kopen nogal wat.

Wat kun jij doen? Koop minder spullen, koop tweedehands, leen, deel, en ruil. Onderhoud spullen goed en repareer, dan doen je er langer mee en heb je minder nodig. Is iets echt onbruikbaar: lever het gescheiden in.

Infographic over de impact van spullen. Een taartdiagram laat zien welke spullen zorgen voor welk percentage van de klimaatimpact: Kleding 25 procent, huishoudelijke spullen 16 procent, ICT 15 procent, inrichting van je huis 13 procent, recreatiespullen en persoonlijk welzijn 11 procent, huisdieren 7 procent en gereedschap 2 procent.
Vergroot afbeelding
Impact van kleding en spullen van een gemiddeld Nederlands huishouden
Minder nieuwe spullen

Volg deze checklist om te zorgen dat spullen langer meegaan. Vaak is tweedehands net zo goed als nieuw en is van afval nog wat te maken. Ook komen er steeds meer plekken bij om makkelijk spullen te delen of lenen. Milieu Centraal zet de deelplatforms voor je op een rij. 

Infographic met checklist omtrent weggooien, kopen of gebruiken. Lang leve je spullen.
Lang leve je spullen
Spullen langer gebruiken

Wat doen anderen thuis om te zorgen dat spullen langer meegaan? 

Milieu Centraal vroeg het aan mensen op straat in deze video (YouTube)

Bekijk ook onze tips om langer met je spullen te doen om grondstoffen en afval te besparen.

Bekijk de video

Toekomstbeeld spullen

Over 20 jaar vinden we eigendom een achterhaald begrip. Het is helemaal niet meer nodig alles zelf te hebben. Spullen die je niet vaak nodig hebt of maar een korte periode in je leven, kan je lenen via digitale buurtschuren of in fysieke leenbibliotheken. De spullen die we wel hebben, zijn belangrijk voor ons. We zorgen er goed voor en repareren kan makkelijk.

Wapen je tegen extreem weer

Al doen we nog zo ons best, klimaatverandering is niet helemaal te voorkomen. Het is in Nederland al bijna 2 graden warmer dan in 1900. Extreem weer, zoals hitte, droogte en meer neerslag, komt meer voor. Door aanpassingen in en om je huis te doen, heb je minder last van de veranderingen in het klimaat.

Wat kun jij doen? Bereid je voor op hitte, droogte, en meer neerslag. Dit noemen we klimaatadaptatie en dan kun je denken aan je tuin of dak groener maken met beplanting of zonwering plaatsen.

Vergroen je huis en tuin

Met een groene tuin en groen dak ben je beter voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering: droogte, hitte en extreme neerslag. Een groene tuin werkt bijvoorbeeld verkoelend én zorgt voor minder wateroverlast, omdat de grond en planten een deel van het water opvangen. Wanneer water wordt opgevangen in een regenton kan dat water in droge periodes gebruikt worden om je tuin mooi en gezond te houden zonder veel drinkwater te gebruiken.

Groene subsidiewijzer
Meer groen, minder tegels

Dat is een heel goed idee. Een groene tuin heeft veel voordelen: hij vangt regenwater op en zorgt voor verkoeling. En als je de planten slim uitkiest, heeft een groene tuin niet per se veel onderhoud nodig. Wist je dat sommige gemeentes subsidie geven als je tegels uit de tuin haalt?

Met het stappenplan is je tegels vervangen voor groen een fluitje van een cent.

Stappenplan: tegels vervangen door groen
Installeer een regenton

Regenwater dat op een dak valt, kun je opvangen en opslaan in een regenton. Handig om in droge periodes je tuin of de planten op je balkon water mee te geven. Milieu Centraal legt stap voor stap uit hoe je een regenton installeert.

Regenwater gebruiken voor je tuin biedt veel voordelen. Je gebruikt bijvoorbeeld minder leidingwater voor het sproeien van je tuin. Daarnaast zorg je ervoor dat regenwater niet het riool instroomt, waar het onnodig gezuiverd moet worden. Er zijn regentonnen in verschillende maten, die je in de tuin of op je balkon kunt installeren.

Aan de slag

Toekomstbeeld extreem weer

Volledig bestrate tuinen, over 20 jaar zie je dat niet meer. Wanneer je door een wijk met rijtjeshuizen loopt zie je groene tuinen. Slechts een klein deel, maximaal 40%, is bestraat met halfverharding.